دهملا روستایی کهن

 ۱-دهي است مرکز دهستان ملابخش هنديجان شهرستان بهبهان . واقع در 26هزار گزش شمال باختري هنديجان . داراي 990 تن سکنه . آب آن از رودخانه زهره تامين مي شود. ساکنين از طايفه آل ابوکر هستند. نام يکي از دهستانهاي بخش هنديجان شهرستان خرمشهر است . اين دهستان در جنوب رودزهره واقع و محصول آن غلات ديمي و شغل اهالي زراعت و گله داري است واز 6 قريه بزرگ و کوچک تشکيل شده است . جمعيت آن درحدود 1600 تن است . (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 6).

امروز دیگر دهملا جز بخش سورین از توابع شهرستان هندیجان با جمعیتی حدود ۱۱۰۰ نفر می باشد.(احتمالا اگر دهملا روزی بخش شود دوباره ملابخش بنامندش و اگر شهر شود ملاشهر)

دهملا همچنین نام نهري بوده . اين نهر به امر رضاشاه از سرآب صالحک تا ده ملا بيش از سي و شش هزار گز امتداد يافت و جمله آباديهاي اطراف که ديم کار و فقير بودند به زراعت آبي پرداختند. سپس آن نهر را تا هنديجان نيز ممتد ساختند .(امروزه در دهملا این نهر را جوب پاریو یا همان فاریاب می نامند و خشک است)

۲-دهي است از دهستان جاپلق بخش اليگودرز شهرستان بروجرد. واقع در شمال اليگودرز. داراي ۱۵۴ تن سکنه . آب آن از قنات است . (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 6).

۳- دهي است از دهستان احمدآباد بخش فريمان شهرستان مشهد. واقع در 42هزارگزي شمال باختري فريمان . داراي 105 تن سکنه . آب آن از قنات تامين مي شود. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 9).

۴- دهی است جزء دهستان زيراستاق بخش مرکزي شهرستان شاهرود. واقع در 24هزارگزي جنوب باختري شاهرود داراي 1750 تن سکنه . آب آن از قنات و شاهرود. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 3).اکنون دارای ۵۰۰۰ نفر سکنه است و در دو بخش بافت قدیم و شهرک جدید است

از همینجا به آن سه روستای دیگر دهملا درود می فرستیم و پیوند برادرخواندگی خود را با آنها برقرار می کنیم

از کمی بالاتر از سردشت زیدون جایی که رود خیرآیاد و شیرین به هم می پیوندند ،رود زهره شکل می گیرد و از آنجا به سمت غرب و کمی شمال در پیچ و تاب است تا نزدیک سد آسک کمی بالاتر از دهملا یک مرتبه به سمت جنوب شرق پیچی تند می خورد در حقیقت کوه کرّه را دور می زند و وجود این کوه باعث شده که رود چنین مسیری را بپیماید و باری دیگر در کنار روستای چم مراد با پیچی تقریباً قائم به سمت جنوب غربی و خلیج فارس می رود .شکل کلی آن مانند داسی است که دهانه آن کوه کرّه را دربر گرفته و دسته آن از هندیجان به سمت دریا می رود . و در طول این مسیر داسی شکل ،روستاهایی در حاشیه آن وجود دارند که همه آنها مردمان زهره می باشند...

در خوزستان کشاورزی بسیار رونق دارد از همین رو بیشتر مردم با باد و باران آشنایی دارند. در دهملا نیز مانند همین است ، و برای آمدن باران روزشماری و دعا می شود و قدیمتر قبله دعا و دعای باران هم نیز بود.حتی 4 جهت اصلیشان را از روی بادها به تقریب نامگذاری می کنند .به این سبب جهت های اصلی در روستا ،با چرخشی 45 درجه جهت های فرعی جغرافیا می شود.و حتی خیابان های اصلی دهملا نیز موازی این جهت های محلی است .مثلاً خیابان اصلی شمال غربی به جنوب شرقی است و عمود بر آن .و دیوارهای خانه ها و مساجد نیز در راستای قبله است. حاشیه نشینان رود زهره شامل دهملا جهت ها را چنین می دانند: ...

اين نقشه را مي توان حركت داده و شهرهاي ديگر راهم ديد 

روستای دهملا در استان خوزستان و در ۳۰/۳۰ درجه شمالی   و  ۴۰/۴۹  درجه شرقی قرار دارد...